Wystawa ikon „Dodekaorton. Tajemnica Wcielenia”

Już po raz czwarty od wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie grupa polskich i ukraińskich artystów spotkała się w gościnnym domu państwa Marii i Mateusza Środoniów w Łuczanowicach. Wspólnie modlili się o pokój i pracowali nad wielkimi tematami sztuki chrześcijańskiej: w Tradycji Zachodniej zebranymi w cykl Tajemnic Różańca Świętego, a w Tradycji Wschodniej w Dodekaorton – zespół dwunastu wielkich świąt roku liturgicznego. Prezentowane prace obejmują trzy tematy związane z Tajemnicą Wcielenia, w której Bóg objawia swą Miłość: Zwiastowanie, Nawiedzenie św. Elżbiety i Narodzenie Pana Jezusa.

O sensie i potrzebie tego projektu opowiada Inna Kuźmińska, ukraińska malarka:

W moim życiu było wiele różnych chwil — i tych jasnych, i tych cichych. Jednak wojna wprowadziła swoje poprawki. Kiedy zostawia się wszystko: rodzinne miasto, dom, zwykły rytm życia i bierze się tylko dzieci oraz trzy plecaki, wtedy myśli się: „Jakie są szanse na szczęście? — bardzo niewielkie”. Ale życie, a zwłaszcza ukochana praca, potrafi czasem obdarować nas prezentami, o których nawet nie śnimy…, jeśli tylko nie zamykamy się w swoich wyobrażeniach o stabilnym istnieniu.

W dwutygodniowym spotkaniu uczestniczyło sześć osób z Ukrainy oraz osiem z Polski. Prace przesłali także ukraiński żołnierz Dmitro Horditsa, ikonograf i przyjaciel Mateusza Środonia oraz Michał Płoski, nestor współczesnego, polskiego malarstwa ikonowego. Wystawę wzbogaciły również prace z zeszłorocznego pleneru.

Spotkania polskich i ukraińskich artystów zajmujących się sztuką sakralną wpisują się w inicjatywę Teologii Politycznej Namalować katolicyzm od nowa, która stawia sobie za cel odnowę sztuki sakralnej w Kościele Zachodnim.

Prace powstające w ramach projektu „Oblicza Światła” trafiają na aukcje charytatywne. Uzyskany z ich sprzedaży dochód przeznaczany jest na obozy wytchnieniowe dla dzieci i rodzin poległych i rannych żołnierzy i żołnierek ukraińskich. Tak mówią uczestniczki tych obozów:

Najważniejsze dla mnie – grupowe rozmowy z psychologiem – możliwość wyrażenia swoich uczuć w komfortowym środowisku, a także wysłuchanie historii innych kobiet. To dało mi świadomość, że nie tylko ja przez to przechodzę, że jest nas wiele i każda kobieta przeżywa to na swój sposób.
Na nowo uwierzyłam, że mogę żyć.
Chcę poczuć wsparcie, którego mi brakuje, nauczyć się być wzorem dla swojego dziecka, że życie toczy się dalej…, bo na razie tylko liczę kolejne dni.

Organizowaniem obozów wytchnieniowych zajmuje się Ukraińska Akcja Klubu Inteligencji Katolickiej.

Dzięki zaangażowaniu i szerokim kontaktom Mateusza Środonia ukraińskie ikonografki mogą nawiązywać nowe relacje zawodowe, jednocześnie wykonując pracę, którą kochają. W tym roku realizowały wraz z nim zlecenia m.in. dla Parafii pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej ojców Paulinów w Toruniu oraz Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie.

Nazwę projektu „Oblicza Światła” podsunął Dmytro Horditsa. Tak o nim opowiada:

Cel tego projektu jest bardzo ważny. Kiedy druga część mojego projektu „Oblicza Wolności” na Ukrainie odbywała się w Soborze Mądrości Bożej w Kijowie, Mateusz zainicjował równoległą akcję, którą nazwaliśmy „Oblicza Światła”. To było jak dwa rozdziały jednego pomysłu – ale Wolność jest prerogatywą Rodziców Bohaterów, a Światło to Dzieci (…). Oddanie życia za bliźniego to najwyższa ofiara. „Oblicza Światła” to te jasne linie, które zdają się zstępować z nieba ku dzieciom. Ich rodzice stoją za nimi jak niewidzialni strażnicy. I „Oblicza Światła” są o tych dzieciach.

Zarówno plener, jak i wszystkie moje prace, które powstają w duchu jego tematu, są dedykowane dzieciom Bohaterów. Mateusz zawsze prosi o Miłosierdzie, o Empatię, o Miłość, o Wiarę. Zawsze wyraża tę prośbę swoim działaniem – nie mówi: dawaj (…) – zawsze daje najpierw. Kiedy Mateusz powiedział mi, że każdego wieczoru on i cała jego rodzina z żoną Marią, synami Janem i Andrzejem oraz córką Pią trzymają się za ręce i modlą się za Ukrainę – rozpłakałem się… Wielkie podziękowania dla naszych polskich przyjaciół – „Przyjaciół poznaje się w tarapatach”…

Autorzy prac:
Hanna Dąbrowska – Certa, Anna Horditsa, Dmytro Horditsa, Inna Ivakina, Edyta Kasperkiewicz, Anna Kopeć – Gibas, Tamara Kolesnyk, Anastazja Kronik, Inna Kuzminska, Dorota Łoskot – Cichocka, Olena Osadcha, Olena Panasiuk, Michał Płoski, Bogna Podbielska, Mateusz Środoń, Lech Szymborski, Ewa Zosia Zalewska.

Zapraszamy serdecznie

Mateusz Środoń – kurator

Małgorzata Łukasiewicz – Traczyńska – Fundacja Dobry Grunt

Anita Szymborska – Ukraińska Akcja KIK