Finał renowacji archikatedry i poświęcenie nowej siedziby Muzeum

Metropolita poświęcił też znajdującą się w dawnym Pałacu Dziekana nową siedzibę Muzeum Archidiecezji Warszawskiej.

– Dwa pokolenia wstecz zdały egzamin odbudowując katedrę z gruzów. Obecne również, gdyż tak gruntownej konserwacji nie było od prawie 60 lat – podkreślił w kazaniu kard. Nycz. Zwrócił też uwagę, iż ludzie angażując swoje talenty potrafili spotkać się przy dziele renowacji katedry i muzeum, gdyż dostrzegli piękno i wartość kulturalną tego miejsca.

Uroczystość zakończenia projektu „Skarbiec Dziedzictwa Kultury – Bazylika Archikatedralna i Muzeum Archidiecezji Warszawskiej” uświetnił krótki koncert organowy na odnowionych organach archikatedry. Wybitny organista prof. Andrzej Chorosiński wykonał Toccatę d-moll Jana Sebastiana Bacha oraz improwizacje na temat polskiej pieśni „Święty Boże”.

Nie zabrakło też okolicznościowych przemówień. Marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik wyraził radość i wzruszenie z zakończenia dzieła renowacji, które jak się wyraził „jesteśmy winni naszym przodkom”. Dodał, że bardzo wiele udało się zrobić dzięki wsparciu środków unijnych, aby ocalić od zapomnienia i utrwalić nasze dziedzictwo kulturowe i chrześcijańskie.

– Zostawiamy następnym pokoleniom katedrę z jej podziemiami oraz muzeum, żeby przez wiele dziesiątków lat mogły służyć edukacji i wychowaniu patriotycznemu oraz formacji religijnej przez sztukę, bo także w ten sposób poznajemy lepiej i pogłębiamy naszą wiarę – podkreślił w swoim wystąpieniu kard. Nycz. Metropolita warszawski podziękował wszystkim osobom, instytucjom i firmom zaangażowanym w przygotowanie i realizację projektu renowacji katedry i muzeum.

Proboszcz parafii katedralnej ks. Bogdan Bartold zwrócił uwagę, iż cała świątynia katedralna została odnowiona, w tym także wszystkie popiersia, pomniki, tablice memoratywne. – Zostało też zaprojektowane nowe, ledowe oświetlenie archikatedry warszawskiej i nowe nagłośnienie – dodał.

Prof. Anna Drążkowska zaprosiła zebranych do zwiedzania krypt archikatedry warszawskiej. Zaznaczyła, że są one miejscem wyjątkowym, gdyż spoczywają w nich monarchowie, książęta, dostojnicy kościelni a także wybitni przedstawiciele i twórcy kultury naszego narodu. – Przygotowując ekspozycję staraliśmy się, żeby nie zakłócała ona spokojnego snu spoczywających tam wybitnych osób – zapewniła.

Ostatnim akcentem uroczystości było poświęcenie nowej siedziby Muzeum Archidiecezji Warszawskiej. Obecnie mieści się ono w usytuowanym tuż obok katedry dawnym Pałacu Dziekana.

Każdy wchodzący dziś do Muzeum Archidiecezji Warszawskiej otrzymał bilet powitalny. A na nim umieszczono wizerunki trzech cymeliów ze zbiorów muzeum: bardzo cenne precjoza – paramenty liturgiczne, w których sprawowali mszę świętą Jan Paweł II i Benedykt XVI, obraz Jacka Malczewskiego i bardzo cenny starodruk tzw. wielki trójksiąg Albrechta Durera. A znakiem łączącym trzy dotychczasowe siedziby muzeum jest – jak zaznaczył dyrektor muzeum ks. prof. Mirosław Nowak – późnogotycka figura Matki Bożej.

Dzięki trwającemu ponad cztery lata programowi „Skarbiec Dziedzictwa Kultury – Bazylika Archikatedralna i Muzeum Archidiecezji Warszawskiej” udało się przywrócić świetność bazylice św. Jana Chrzciciela. Stworzono nową ścieżkę edukacyjną w kryptach katedralnych oraz zaadaptowano budynek dawnego Pałacu Dziekana na potrzeby Muzeum Archidiecezjalnego.

Po raz pierwszy od czasów powojennej odbudowy, świątynia przeszła tak wszechstronny remont. We wnętrzu kościoła obejmował on renowację ścian, sklepienia, posadzki oraz elementów dachu. Założono izolację przeciwwilgociową, osuszono mury, oczyszczono elementy kamienne i metalowe z wieloletniego kurzu i brudu. W ramach prac prowadzonych na zewnątrz budynku założono izolację przeciwwilgociową, osuszono mury, położono nowe tynki i poddano renowacji detale architektoniczne.

Ważnym elementem prac była renowacja licznych zabytków katedry. Zainstalowano specjalny system oświetleniowy, który umożliwił właściwe wyeksponowanie dzieł, takich jak epitafia, tablice pamiątkowe, pomniki, elementy metaloplastyki. Odnowieniu poddano Kaplicę Cudownego Pana Jezusa Ukrzyżowanego (Baryczków) – najlepiej zachowany fragment przedwojennej świątyni, przepiękny ołtarz w kaplicy Ubiczowania oraz kaplicę baptysterium.

W ramach prac nad metaloplastyką i elementami kowalskimi w archikatedrze dokonano renowacji kraty wejściowej, która wymagała starannych zabiegów konserwacyjnych. Podanie mówi, że została wykonana według rysunku samego króla Zygmunta III Wazy.

Prace wewnątrz kościoła były też związane z poprawieniem komfortu wiernych. Wymieniono instalację elektryczną, zmieniono oświetlenie oraz unowocześniono system nagłośnieniowy. Gruntownej renowacji doczekały się organy, w których odbudowano uszkodzone piszczałki i przywrócono im oryginalne brzmienie, a także automatyka i mechanika dzwonów jak i same dzwony archikatedry.

W ramach projektu przeprowadzono szerokie prace w kryptach – narodowej nekropolii. Jest to miejsce szczególne, gdzie pochowano wielu znanych Polaków, jak Prymas Józef Glemp, ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski, prezydenci przedwojennej Polski Gabriel Narutowicz i Ignacy Mościcki, a także pisarz Henryk Sienkiewicz. Niezwykle ważna była możliwość przeprowadzenia badań archeologicznych. W ich wyniku zabezpieczono zachowane w oryginalnym stanie trumny, ocalałe ubrania, oraz szczątki pochowanych. Same krypty wymagały gruntownego osuszenia, zmiany oświetlenia i instalacji elektrycznej oraz przebicia nowego tunelu dla przygotowanej ścieżki turystycznej. W wyniku tych prac powstało unikalne miejsce prezentujące nie tylko losy zasłużonych, spoczywających w kryptach, ale również ilustrujące staropolskie obyczaje funeralne.

Ostatnim elementem programu było przystosowanie dawnego Pałacu Dziekana przy ul. Dziekania na siedzibę Muzeum Archidiecezjalnego. W zbiorach muzeum jest wiele niezwykle cennych eksponatów, które wymagały odpowiedniego przygotowania ekspozycji. W trosce o zwiedzających wzmocniono stropy i ściany budynku, a także przygotowano zaplecze sanitarne. Poprzez zainstalowanie w budynku windy jest on dostępny dla osób na wózkach inwalidzkich. Całość gruntownie przebudowanego budynku, realizuje funkcje zarówno muzealne jak i edukacyjne, będąc wspaniałym wzbogaceniem staromiejskiej oferty kulturalnej.

Projekt „Skarbiec Dziedzictwa Kultury – Bazylika Archikatedralna i Muzeum Archidiecezji Warszawskiej” to inwestycja, dzięki której Warszawa zyskała nie tylko odnowioną katedrę i nowoczesną ścieżkę turystyczno- edukacyjną, ale również miejsce, które w sposób dostosowany do współczesnych standardów, przedstawia historię chrześcijaństwa w naszym mieście i na polskiej ziemi.

Inwestycja ta była możliwa dzięki funduszom uzyskanym ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2007-2013 (85% wartości projektu) oraz dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (promesa na 12,5% wartości). Całkowita wartość projektu to 21,83 mln zł.