Homilia wygłoszona w kościele sióstr wizytek podczas uroczystości Objawienia Pańskiego
Dwie podróże
(Homilia wygłoszona w Warszawie, w kościele s. Wizytek, podczas uroczystości Objawienia Pańskiego, 06 stycznia 2025 roku)
Siostry i Bracia,
mamy dzisiaj jedno z najstarszych i najważniejszych świąt chrześcijaństwa: Epifania, Objawienie Pańskie, święto Trzech Króli. Jest starsze nawet niż Boże Narodzenie. W czasie świąt Bożego Narodzenia czciliśmy Wcielenie, czyli wędrówkę Boga do człowieka. Dzisiaj rozważamy wędrówkę człowieka do Boga. Wędrówkę dwuwymiarową, o której ta uroczystość nam opowiada i do której nas przynagla.
Najpierw jesteśmy zachęceni do wyruszenia w głąb nas samych, do podróży wewnętrznej. Ci Trzej Mędrcy, zainspirowani światłem z zewnątrz, bijącym z odległej przecież gwiazdy, poszli jego tropem, aby u kresu swej długiej wędrówki upaść na kolana i osobiście oraz z bliska ujrzeć coś nieskończenie więcej: światłość ze światłości, Tego, o którym Zachariasz powie, że jest Słońcem wschodzącym z wysoka (por. Łk 1,78), Tego, o którym Jan Apostoł powie, że oświeca każdego, kto na świat przychodzi, który świeci nawet w ciemności, a ciemność Go nie ogarnia (por. J 1,5.9), Tego, który sam o sobie powie: „Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie miał światło życia”(J 8,12), by ujrzeć Jezusa Chrystusa.
Nic więc dziwnego, że ujrzawszy to Światło, oddali Mu pokłon, i więcej – oddali Mu siebie. Świadczą o tym, dary złożone Dziecięciu. Dary dziwne: złoto, kadzidło i mirra. To nie są przecież rzeczy codziennego użytku. Rodzina Święta na pewno w tym momencie potrzebowałaby czegoś bardziej użytecznego. Czy są to więc nietrafione prezenty, podobne do tych, jakie być może znaleźliśmy pod choinką, podczas ostatnich świąt Bożego Narodzenia?
Żadną miarą. Dary przyniesione przez mędrców, według ówczesnego orientalnego porządku, wyrażały uznanie jakiejś osoby za króla. Były znakiem poddania się. Ktoś, kto je składał, mówił temu, komu je składał: „uznaję cię za Pana, jestem do twojej dyspozycji, rozporządzaj mną”. Złożenie tych darów oznaczało, że od tej chwili, nie tylko same dary, ale i dający są własnością tego, któremu je ofiarują. Mędrcy mówią więc Nowonarodzonemu to samo, co myśmy przed chwilą wyśpiewali: „tylko Tyś jest Panem, tylko Tyś jedyny, tylko Tyś najwyższy, Jezu Chryste”! I dlatego, złożywszy te dary i uklęknąwszy przed Dzieckiem, nie mogą już wrócić do swych domów tą samą drogą, która przyszli, muszą iść drogą nową, ominąwszy to, co dawne, stare i niebezpieczne.
Wróciliśmy do siebie, do naszych starych Królestw (to Tomasz Eliot)
Ale w tym dawnym obrządku jakoś nam już nieswojo.
Obco wśród tego tłumu zapatrzonego w swe bóstwa…
Tak właśnie czuje się pośród świata pogan człowiek nawrócony, dotknięty przez Chrystusa: jest mu tam obco i nieswojo.
Oczywiście nie wszyscy wyruszyli i nie wszyscy wyruszają. Przeczytana przed chwilą Ewangelia (por. Mt 2,1-12), wyraźnie nam to mówi. Nie wyruszył Herod. Owszem, jest on zainteresowany Dziecięciem, ale nie dlatego (choć sam tak niby mówi), by oddać Mu pokłon, lecz by Je zgładzić. To człowiek władzy, który w drugim (i w drugim człowieku i w Bogu) widzi tylko konkurenta, zagrażającego jego panowaniu, jego wolności i jego władzy. Swoich potencjalnych rywali, będzie chciał więc prędzej czy później zlikwidować.
Nie wyruszyli też mieszkańcy Jerozolimy. Ich z kolei zatrzymała zwykła codzienność, szare sprawy, obowiązki, kwestie, troski i trudy, ten najzwyklejszy kierat, który nie pozwolił im ani na chwilę porzucić tego, co pilne, by poszukać tego co ważne.
I nie wyruszyli kapłani, ludzie religijni, specjaliści od pism i tekstów, wyuczeni, inteligentni, a jednak wewnętrznie ciaśni i bez żywej wiary. Była w nich tylko pusta religijność, przypominająca wielkanocną wydmuszkę. Z zewnątrz atrakcyjna, lecz w środku bez jakiejkolwiek treści. Czcili Boga jedynie wargami, a sercem byli daleko od Niego (por. Mt 15,8). Wargi mieli pobożne, a serce bezbożne.
Bracia i Siostry,
więc my musimy się gdzieś tu teraz odnaleźć. W którejś z tych grup! Skoro są cztery, to znaczy, że każdy z nas (z „nas”, nie z „was”) do którejś z nich należy. Albo jesteśmy naśladowcami owych pokornych Mędrców, którzy cierpliwie i uporczywie, świadomi swoich słabości i małości wędrują w stronę Boga. Chcą z Nim być bardziej i bardziej, głębiej i głębiej, wciąż bliżej, jak w tej znanej pieśni, gdy śpiewamy: „być bliżej Ciebie chcę”. Albo jesteśmy Herodem, który boi się Boga, Jego Słowa i Jego woli, nosi w sobie spaczony i fałszywy obraz Boga. Nakazy Pana nie są dla nas radością serca i czasem nawet żałujemy, że w ogóle wierzymy, bo bez wiary nasze życie mogłoby być o tyle przyjemniejsze. A może jesteśmy jerozolimczykami; kimś nieustannie zabieganym i zakręconym wokół swoich pilnych spraw i nie cierpiących zwłoki obowiązków, kimś, kto na poważną relację z Panem Bogiem nie ma ani czasu, ani serca, albo jesteśmy ludźmi tylko religijnymi, którzy i owszem, zajmują miejsca w kościelnych ławkach, recytują pobożne teksty, ale których życie – gdy tylko zakończy się religijna czynność – staje się prawdziwie pogańskie i bezbożne.
Raz, dwa, trzy, cztery. W której grupie dzisiaj jestem? I co się ze mną stało w ciągu ostatnich lat, albo i minionego roku. Bo może kiedyś Ci mędrcy byli mi bliżsi, może kiedyś i ja mówiłem szczerze: tylko tyś jest Panem i układałem swoje życie według Jego zasad i Jego woli, a dziś… eh, lepiej nie mówić. A może jest na odwrót. Może kiedyś to byłem daleko, a dziś… sama radość i duma. Gdzie dziś jestem? Nie uciekajmy od odpowiedzi na to pytanie. Skoro grupy są cztery, to każdy z nas, łącznie ze mną, w którejś z ich się znajduje!
Bracia i Siostry,
nie zniechęcajmy się. Nawet jeśli jeszcze, już, lub znów, nam nie udało, wyruszmy teraz. Wyruszmy w tę fascynującą podróż wewnętrzną, w tę pielgrzymkę wiary. Jak mówiłem kilka dni temu: żyjmy głęboko, a nie powierzchownie, nie dodawajmy tylko lat do naszego życia, ale dodawajmy życia do naszych lat, adorujmy Chrystusa więcej, czcijmy Go bardziej, słuchajmy uważniej, dajmy się oświecić i przeniknąć Jego światłem. Zamiast złota, kadzidła i mirry, złóżmy Mu w darze nasze uczucia, pragnienia i naszą wolę i powiedzmy Mu szczerze: Jezu ufam Tobie, Ty jesteś Panem mojego życia. Wyruszmy tak jak tylu przed nami. Dołączmy do tego niepoliczonego tłumu, o którym powie św. Jan w Apokalipsie (por. Ap,7,9), do tej niekończącej się procesji ludzi bożych!
„Panie, ta gwiazda, co Mędrców wiodła
Do Chrystusowej kołyski, (tak śpiewamy w kolędzie),
Niech nas do Twego prowadzi źródła,
Światowe zaćmi połyski.
Do ostatniego życia zaniku
Boskiego światła udziela.
Byśmy tam zaszli po jej promyku,
Do świętych stóp Zbawiciela” .
Bracia i Siostry,
Kościół zachęca nas dzisiaj także do drugiej podróży, do podróży zewnętrznej, to znaczy do zaniesienia innym Dobrej Nowiny o Zbawicielu świata. Rzecz jasna, wiarygodnie mogą zrobić to tylko Ci, którzy sami wpierw wyruszą, uklękną, oddadzą pokłon Dziecięciu i przyjmą Go jako swojego Pana.
Wciąż nie zrealizowała się w pełni ta wielka wizja proroka Izajasza z dzisiejszego pierwszego czytania, gdy wszyscy królowie i wszystkie narody przyjdą i oddadzą Bogu pokłon (por. Iz 60,1-6), wciąż nie spełniło się to, o czym śpiewaliśmy w dzisiejszym psalmie responsoryjnym, że uwielbią Pana „wszystkie ludy ziemi”. Wciąż, choć od narodzenia Chrystusa minęło już ponad dwa tysiące lat, wielu nie miało okazji, by Go adorować i osobiście poznać, wciąż, choć Jego światło już dawno zajaśniało na ziemi, do tak wielu jeszcze nie dotarło, wciąż tylu ludzi nie wie, tego, o czym powiedział nam przed chwilą św. Paweł, że są „współuczestnikami obietnicy w Chrystusie Jezusie przez Ewangelię” (Ef 3,19).
Dzisiaj Kościół szczególnie pamięta o misjonarzach, którzy w odległych krajach, z daleka od rodzin, od ojczyzny, od bliskich, bezinteresownie, głoszą Dobrą Nowinę o Chrystusie. Modlimy się w ich intencji, wspieramy ich także naszym groszem.
Kiedyś papież Benedykt mówił do polskich księży, tu w Warszawie: „nie bójcie się opuścić wasz bezpieczny i znany świat, by służyć tam, gdzie brak kapłanów i gdzie wasza wielkoduszność przyniesie wielokrotne owoce!”. Tak, pokusa by tkwić w swoim znanym i bezpiecznym świecie jest bardzo wielka, powołań misyjnych jest coraz mniej, tym bardziej dziękuję wszystkim polskim misjonarzom za ich wielkoduszność, oddanie i odwagę. Dziękuję szczególnie misjonarzom z naszej archidiecezji warszawskiej oraz z mojego Zgromadzenia Księży Pallotynów.
Bracia i Siostry,
podziwiając, dziękując i wspierając tych dzielnych księży, siostry zakonne i misjonarzy świeckich, sami też bądźmy misjonarzami w tych środowiskach, w których żyjemy na co dzień. Dzielmy się z innymi Ewangelią o Chrystusie. Niech nasi bracia i siostry, pociągnięci przykładem naszej głębokiej wiary, zechcą wyruszyć na spotkanie Tego, który od zawsze na nich czeka. Nie nazywajmy się tylko chrześcijanami, ale bądźmy nimi naprawdę.
Chrystus Pan przed Swoim Wniebowstąpieniem powiedział do Apostołów, że mają iść na krańce ziemi (por. Dz 1,8), ale przecież wiadomo, że ziemia jest okrągła i tym krańcem ziemi może jest ta osoba, która jest właśnie obok mnie: mąż, żona, dzieci, rodzice, sąsiad, współpracownik. Tam mam iść!
„Na mocy otrzymanego chrztu – napisał w swej adhortacji Evangelii gaudium każdy członek Ludu Bożego stał się uczniem-misjonarzem” (EG, 120). Każdy! W Kościele nie ma dwóch grup wiernych: uczniów i misjonarzy. Jest jedna: uczniowie-misjonarze. Jeśli jestem Chrystusowym uczniem, jestem też misjonarzem. A jeśli nie jestem misjonarzem, nie jestem prawdziwym uczniem Pana!
„Uwielbią Pana wszystkie ludy ziemi”, śpiewaliśmy przed chwilą! Co mogę zrobić, by tak było, a przynajmniej, by uwielbili Pana ci, co razem ze mną mieszkają na tej ziemi, którą jest moje życie rodzinne, małżeńskie, zawodowe? Moje relacje? Także Ci, którzy razem ze mną mieszkają na tej ziemi, którą jest ta parafia, a w końcu, na tej ziemi która jest Polska!
„Najważniejszym przejawem misji – napisał lata temu św. Jan Paweł II – nie są bowiem dzieła zewnętrzne, ale przede wszystkim uobecnianie w świecie samego Chrystusa przez osobiste świadectwo. Oto jest wyzwanie i pierwszoplanowe zadanie życia chrześcijańskiego! Im bardziej upodobnimy się do Chrystusa, tym bardziej czynimy Go obecnym i działającym w świecie dla zbawienia ludzi”.
I to są właściwie jedyne moje życzenia, które składam wam i sobie na to wielkie święto: byśmy stale upodobniali się do Chrystusa i czynili Go coraz bardziej obecnym i działającym w świecie dla zbawienia ludzi.
I niech naszymi staną się słowa pięknego hymnu brewiarzowego, którym Kościół dziś się modli:
„Tobie chwała, narodzony
Dla zbawienia wszystkich ludzi,
Panie Jezu, Synu Matki,
Która z Ducha Cię poczęła.
Tobie dzisiaj oddajemy
Myśli, słowa i uczynki,
Ty przeniknij je swą łaską,
Aby godne były Ciebie.
Twoja gwiazda betlejemska
Stała się już jasnym słońcem
I oświeca drogę życia,
Którą chcemy iść ku Tobie.
Chryste, któryś się objawił
Wielkim mędrcom i pasterzom,
Cześć i wieczne panowanie
Ojcu, Tobie i Duchowi”.
Amen!
+ Adrian J. Galbas SAC
